DOCUMENTA 14: Γιορτή τέχνης και πολιτισμού στην Αθήνα

    H τέχνη δεν γνωρίζει σύνορα, είναι πέρα από τόπο κι από χρόνο. Αναμοχλεύει και συμπυκνώνει πάθη, λάθη, προβληματισμούς, δημιουργεί στιγμές, είναι στιγμές...Η γέννηση της Documenta βρίσκεται αρκετά χρόνια πίσω, στη δεκαετία του 1950. Η Ευρώπη ξεκινούσε τη νέα πορεία της αφήνοντας πίσω τα σκοτεινά χρόνια του Β΄Παγκοσμίου πολέμου προσπαθώντας να γιατρέψει τις πληγές της σε κάθε επίπεδο. Η Γερμανία, μια χώρα διαιρεμένη σε Ανατολική και Δυτική Γερμανία, τραβούσε πια το δικό της δρόμο με το βλέμμα στο μέλλον

    Στο Κάσελ, μια πόλη του γερμανικού βορρά γεννιέται η πρωτη Documenta (1955) συνεχίζοντας την πορεία της ως σημέρα αγκαλιάζοντας τη δυτικοευρωπαϊκή μοντέρνα τέχνη και διάγοντας σημαντικότατο πολιτισμικό έργο.

    Φέτος οι δρόμοι της Documenta διασταυρώνονται με τους δρόμους της Αθήνας. Δύο τόποι διαφορετικοί, με διαφορετικές πολιτιστικές και κοινωνικές προσλαμβάνουσες ενώνονται δημιουργικά κάτω από το όραμα της τέχνης με ιδιαίτερα ενδιαφέροντα τρόπο. Η Αθήνα, η παλιά αρχαία ελληνική μητρόπολη, μετατρέπεται σε μια ευρωπαϊκή μητρόπολη τέχνης φιλοξενώντας σημαντικές εκθέσεις, performances και δράσεις υπό την σκέπη της Documenta 14. Πολλοί δημόσιοι χώροι, Μουσεία, ιστορικές τοποθεσίες, εκθεσιακοί χώροι και Ιδρύματά της συμμετέχουν σε αυτή με ποικίλες εκδηλώσεις προφέροντας στο κοινό τη δυνατότητα της επιλογής  και της συνύπαρξης πολλών και διαφορετικών καλλιτέχνών .

   Το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (ΕΜΣΤ)  στην καρδιά της πόλης, θρέφεται από το θόρυβο και τη βοή της. Συμμετέχει κι αυτό στη Documenta 14. κρύβοντας μέσα του έργα τέχνης καλλιτεχνών με διαφορετικά πολιτιστικά και πολιτισμικά βιώματα που όμως όλα μαζί συνυπάρχουν και δημιουργούν την ευρωπαϊκή τέχνη του 2017: Ηans Haacke. Πία Ντάβου, Dan Peterman, Tracy Rose, Beau Dick και πολλοί αλλοι καλλιτέχνες... μέσα στον λευκό απρόσωπο χώρο του Μουσείου, όπου συνυπάρχουν ξύλινες μάσκες, αναποδογυρισμένα γραφεία, κουτιά μικρά και μεγάλα με κάθε λογής μνήμες, τοιχογραφίες, βιντεάκια, χάρτες, διατηρημενο χιόνι από παλιότερους Ολυμπιακούς αγώνες, λέξεις και μη λέξεις από νήμα, σχέδια της Ακρόπολης .....όλα μαζί ως απόσταγμα τέχνης και πολιτισμού, το καθένα με τη δική του ιδιαιτερότητα, με το δικό του μήνυμα να εκφράζει τον δημιουργό του κι ανάμεσα σε όλα αυτά να περιπλανάται ένα ετερόκλητο χρωματιστό πλήθος που τα κοινωνεί λαίμαργα μέσα από τις δικές του προσλαμβάνουσες για να πάρει τις εικόνες τους μαζί του ως αποσκευή τέχνης και να χαθεί μετά από κάποιες ωρες μέσα στην πολύβουη αχανή πόλη για ακομη μια φορά........

Επιμέλεια, φωτογραφίες: Πηνελόπη Γαίτη

Πηνελόπη Γαίτη: «Θεατρικές ατμόσφαιρες που οδηγούν σε αφήγηση....

Σχέσεις ενότητας και αλληλοσύνδεσης του εσωτερικού με τον εξωτερικό λόγο: Ρομάντζα ανεξήγητα, μυστικές πορείες, διάλογοι που οδηγούν σε εσωτερικές ψυχικές αναδιπλώσεις που οδηγούν κι αυτές με τη σειρά τους στη δημιουργία μιας εκλεπτυσμένης ατμόσφαιρας που  μπορεί να υφίσταται στο φως..που μπορεί να αρμέγει ιδέες απ’ το σκοτάδι και επαμφοτερίζοντα στοιχεία πέριξ αυτού μετουσιωμένα ως σκια, ως χρώμα, ως ατμόσφαιρα. Μια βελούδινη κουρτίνα, μια μοιραία υφή..μια μαύρη δαντέλα,αφήνει να διακρίνεται ένας δεύτερος εαυτός, ένα φτερό σαλεύει στο μισοσκόταδο περίεργα...η ατμόσφαιρα είναι ρευστή και περίεργη....αναμένει να εκφραστεί με το λόγο που συνιστά το πρωτογενές υλικό που κλέινει μέσα το κείμενο ως αντιστοιχία με τη σωματικότητα, το κείμενο ως γλωσσική ολοκλήρωση, το κείμενο ως ηχητική παρέλαση λέξεων, το κείμενο ως αποφορά συνειρμών.....οι ατμόσφαιρες χέρι με χέρι με τα κείμενα που ως αφήγηση εκφράζουν την αλήθεια, που όμως αφού είναι θεατρική υπερτονίζεται, συχνά, και βάφεται πιο έντονα αναζητώντας την υπαρξή της μέσα από την τραγικότητα, μέσα από οράματα μυθιστορηματικά που έχουν το δικό τους ρόλο στο φως και τη σκιά της σκηνής. Πάνω σε αυτή κυλάνε αιώνες συμπυκνωμένης σοφίας που αναζητάνε την έκφραση, γιατί η τέχνη πάντα έρεε σε μονοπάτια που κάθε φορά τεκμηριώνονταν από γενναίες δόσεις φαντασίας......τα φώτα χαμηλώνουν ...η μυθιστορία ξεκινά..οι σκιες μεγαλώνουν....η ατμόσφαιρα αλλάζει ....η παράσταση αρχίζει......................................................................................

Πηνελόπη Γαίτη: «Αλίκη...μεταμορφώσεις σε νέους διακειμενικούς χρονοτόπους...»

Ο λογοτεχνικός χρόνος είναι ένα ανθρώπινο εφεύρημα που κυλάει εκτός των πλαισίων της αληθινής ζωής. Οι χρονοτόποι  συχνά διατρέχουν τη λογοτεχνία και την πραγματικότητα διατρέχοντας δρόμους παράλληλους, δημιουργώτας συζεύξεις ταυτοχρονίας.

Πηνελόπη Γαΐτη:« Για την Αλίκη ....που δε θα χαθεί ποτέ....» Performance-μαζί με τους μαθητές/τριες του Πειραματικού Σχολείου της Φλώρινας

Προσθήκη λεζάντας

 ….Οι περιπέτειες της μικρής Αλίκης που ξαφνικά πέφτει σε μια κουνελότρυπα και βρίσκεται σε έναν άλλο κόσμο που όλα φαίνεται να λειτουργούν εκτός κανόνων και γνωστών ορίων. Τα νοήματα και οι εικόνες αντιστρέφονται. Το μικρό κορίτσι μεγαλωμένο σε ένα βικτωριανό περιβάλλον, όπου όλα λειτουργούν άψογα, χωρίς εκπλήξεις και χωρίς αλλαγές, στην αρχή σαστίζει. Οι καινούργιοι φίλοι της λειτουργούν χωρίς προγράμματα, κριτικάρουν ασύστολα, δεν φοβούνται να πουν την αλήθεια, εκθέτουν τις ιδέες τους και είναι πάντα έτοιμοι να αφήσουν τον εαυτό τους να χαίρεται τη ζωή  χωρίς ψέμματα, χωρίς στολίσματα, χωρίς υποκρισία. Κλαίνε, γελάνε, πονάνε δυνατά κι αυθόρμητα. Το μικρό κορίτσι νοιώθει αυτή την αλλαγή και σιγά σιγά γίνεται ένα με τους φίλους της ...σιγά σιγά εμβαθύνει στα συναισθήματά της και ανακαλύπτει την αληθινή Αλίκη.....και περνάει μαγικές στιγμές στον νέο φανταστικό κόσμο που της αποκαλύπτεται......».

Πηνελόπη Γαίτη: « Ψυχές που χάθηκαν στην άβυσσο...από το Βουκουρέστι στο κονσερβοποιείο των Πρεσπών Φλώρινας....»

                                   

«...........................Ψυχή στο λαιμό....παράταιρες εξουσίες, ψυχές που ράγισαν .....το ανοιξιάτικο Βουκουρέστι...και ένα κονσερβοποιείο-μουσείο που υποδέχεται ένα ακόμη έργο..........».

………..στις Πρέσπες, κοντά στην άχρονη λίμνη ....όλα βρίσκουν την πραγματική τους διάσταση με τον πιο απλό τρόπο....χρειάζονται άραγε πολλές εξηγήσεις για να περιγράψουν τη σημαντικότητα της στιγμής και το τελικό αίτιο; Οι καταγραφές ξεκινανε κάνουν τον κύκλο τους και σαν από καιρό προετοιμασμένες κάνουν τον κύκλο τους και βρίσκουν το νοήμά τους...

«Ενδογονιδιακή τραγωδία» …μια διαχρονική σύγχρονη τραγωδία « ουρλιάζει» την αγωνία της στο σήμερα…

    Η « Ενδογoνιδιακή Τραγωδία», δημιούργημα του Romeo Castellucci  και των συνεργατών του είναι μια όμαδα που διάγει την πορεία της μέσα στον κόσμο των παραστατικών τεχνών αντλώντας έμπνευση από την ίδια τη ζωή και τα αρχετυπικά στοιχεία της. Ο όρος « τραγωδία» που τον χρησιμοποιεί ως ένα από τα δύο ονόματά της παραπέμπει στην αρχαία ελληνική τραγωδία και τα υψηλά νοήματα που διαπραγματεύτηκαν μέσα από το θέατρο οι αρχαίοι Έλληνες. Τα θέματά τους είναι υψηλά και παναθρώπινα. Έχοντας αναγάγει ως μέτρο τον ίδιο ως άνθρωπο και θέλοντας να αναλύσουν τις ανθρώπινες συμπεριφορές που φυσικά πάντα δεδομένων των κάθε φορά συνθηκών οδηγούνται σε παρεκλίσεις εκτός του παραδέιγματος του «μέτρου», η ομάδα των Sanzio δεν επέλεξε τυχαία τα ονόματά της. Η τραγωδία κρύβει εντός της τη βίωση του συναισθήματος σε υπέρτατο βαθμό και μέσα στα 11 επεισόδια πάντα μπορούν να βρεθούν ψήγματά της που όμως όντας συναρμολογημένα με σύγχρονο τρόπο μπορούν να ευαισθητοποιούν τον άνθρωπο της σημερινής πραγματικότητας.

    Όμως και η ονομασία  «ενδογονιδιακή» σίγουρα και αυτή δεν εμπίπτει σε μια τυχαιότητα, αλλά αφορά την αιώνια επαναδημιουργία του ανθρώπινου είδους που μέσα από την πλήρη θνητότητά του έχει τη δύναμη να αναγεννάται, να διάγει τον ατέρμονο κύκλο της ζωής και να κάνει αισθητή κάθε στιγμή την ύπαρξή του μέσα από τη συνειδητοποίηση της φθοράς της απολυτότητάς του. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι για την ομάδα αυτή η ζωή και θάνατος, το τρομερό και μοιραίο δίπολο συνυπάρχουν και αντιπαρέρχονται το ένα με το άλλο με τρόπο που εκπλήσσει συνέχεια τους θεατές και  τους βοηθά να δουν τον κόσμο με μια ματιά, πιο συμπληρωμένη, πιο μεστή, πιο αληθινή. Με αυτό τον τρόπο μπορεί να αποκρυπτογραφηθεί η κοσμική πληρότητα και τα μέγάλα υπαρξιακά ερωτήματα γιατί, ο άνθρωπος πάντα θα αναζητά τη σοφία για να μπορέσει να γίνει καλύτερος πιστέυοντας στη δύναμη της αναγέννησης της ψυχής του....