_proc.jpg)
Στο πλαίσιο του κύκλου διαλέξεων του 3ικαστικού 3ργαστηρίου του Τμήματος Εικαστικών και Εφαρμοσμένων Τεχνών (ΤΕΕΤ) του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, την Τρίτη 21 Απριλίου 2026 στις 09:30 π.μ. θα πραγματοποιηθεί παρουσίαση και συζήτηση με τους καλλιτέχνες Ινώ Βαρβαρίτη και Γιάννης Δελαγραμμάτικας (Phantom Investigations), παρουσία της επιμελήτριας Χριστίνα Πετκοπούλου.
Η παρουσίαση πραγματοποιείται με αφορμή το έργο «Υψηλό σημείο για κάποια άλλη διαίρεση του χρόνου» (2026), το οποίο φιλοξενείται στο Λαογραφικό Μουσείο της Λέσχης Πολιτισμού Φλώρινας, στο πλαίσιο του εκθεσιακού προγράμματος «Η Ρίζα που Πάλλεται / The Palpitating Root (EP.3)», και ακολουθεί τα εγκαίνια της έκθεσης της προηγούμενης ημέρας.
Η συζήτηση θα εστιάσει στη μεθοδολογία της καλλιτεχνικής έρευνας των Phantom Investigations, η οποία συνδυάζει αρχειακό υλικό, επιτόπια παρατήρηση και θεωρητική επεξεργασία, προκειμένου να διερευνήσει τη σχέση μεταξύ υδάτινων σωμάτων, ιστορικής μνήμης και αστικού τοπίου. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στη διαχείριση της ροής — φυσικής και συμβολικής — καθώς και στη μετατόπιση της έννοιας του χρόνου μέσα από γεγονότα όπως οι πλημμύρες και οι εκτροπές ποταμών.
Το έργο προσεγγίζεται ως μια εγκατάσταση όπου το γλυπτικό στοιχείο, το αρχειακό τεκμήριο και η αφηγηματική ροή συνυπάρχουν, συγκροτώντας ένα πεδίο όπου το τοπικό συναντά το παγκόσμιο και το παρελθόν ενεργοποιείται στο παρόν.
Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί δια ζώσης στην Αίθουσα
«Μέγας Αλέξανδρος» του ΤΕΕΤ και θα μεταδοθεί εξ αποστάσεως μέσω του συνδέσμου:
https://uowm-gr.zoom.us/j/98934765452
Phantom Investigations
Παρουσίαση έργου & συζήτηση
Τρίτη 21 Απριλίου 2026, 09:30 π.μ.
Οι Phantom Investigations προσεγγίζουν το τοπίο ως ένα δυναμικό σύστημα σχέσεων, όπου η φύση και η ανθρώπινη δραστηριότητα δεν διαχωρίζονται αλλά συνδιαμορφώνονται. Μέσα από τη διερεύνηση των υδάτινων ροών και των ιστορικών τους μετατοπίσεων, το έργο τους αναδεικνύει τον τρόπο με τον οποίο ο τόπος καταγράφει, μετασχηματίζει και αναπαράγει τη μνήμη.
Η δράση πραγματοποιείται σε συνέχεια της παρουσίασης του έργου στο Λαογραφικό Μουσείο της Λέσχης Πολιτισμού Φλώρινας. Η ανακοίνωση των Phantom Investigations παρατίθεται στο τέλος της ανάρτησης.
Εισαγωγική σύνδεση με την πτυχιακή εργασία της Μάκρινας Χατζατόγλου («Ο ποταμός, η ροή, ο χρόνος», Σεπτέμβριος 2025)
Η παρούσα παρουσίαση συνομιλεί άμεσα με το ερευνητικό υπόβαθρο που διαμορφώθηκε στην πτυχιακή εργασία της Μάκρινας Χατζατόγλου («Ο ποταμός, η ροή, ο χρόνος», Σεπτέμβριος 2025), όχι ως συνέχεια ή επικύρωση, αλλά ως κριτική επανατοποθέτηση. Το κοινό πεδίο διερεύνησης —ποταμός, ροή, χρόνος— επανενεργοποιείται εδώ ως ένα πεδίο έντασης, όπου η βιωματική καταγραφή μετασχηματίζεται σε αναλυτικό εργαλείο και η μορφή σε διαδικασία αποδόμησης της ίδιας της αναπαράστασης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η προσέγγιση του ποταμού Σακουλέβα λειτουργεί ως ένα εναρκτήριο ρήγμα απέναντι στην εδραιωμένη, καρτποσταλική αισθητικοποίηση του τοπίου. Η ειδυλλιακή εικόνα —ως επιφανειακή σταθεροποίηση της θέασης— αποδομείται, προκειμένου να αποκαλυφθούν οι υποκείμενες δυναμικές της ροής: ασυνέχειες, μετατοπίσεις, ιστορικές και υλικές εγγραφές. Ο ποταμός δεν αντιμετωπίζεται ως εικονογραφικό μοτίβο, αλλά ως ενεργός μηχανισμός αντι-παραγωγής νοήματος, που διαπερνά τον χώρο και τον χρόνο, ανασυνθέτοντας το τοπικό ως πεδίο πολλαπλών και συχνά αντιφατικών αφηγήσεων.
Έναν χρόνο μετά, η επιστροφή στο ίδιο πεδίο δεν λειτουργεί ως αναδρομή ή επιβεβαίωση, αλλά ως μετατόπιση: μια εκ νέου είσοδος στη ροή, όπου η εμπειρία, η επαναπληροφόρηση και η αποφατικότητα της σκέψης επαναδιαπραγματεύονται τους όρους τους. Η διαδικασία αυτή συνιστά μια κλιμάκωση της έρευνας: από την παρατήρηση στη διάρρηξη και από την αποτύπωση στην κριτική συγκρότηση του ίδιου του βλέμματος.
Σημειώνεται επίσης ότι ο ποταμός Σακουλέβας δεν διαθέτει σταθερές πηγές νερού, αλλά συγκροτείται ως ένα υδρολογικό σύστημα λιωμένου χιονιού, το οποίο εν μέρει υπογειοποιείται και επιστρέφει στην ενδοχώρα της Πελαγονίας, δεν εκβάλει στην θάλλασα είναι ενας χερσαίος ποταμός.
Ο ΠΟΤΑΜΟΣ, Η ΡΟΗ, Ο ΧΡΟΝΟΣ
της Μάκρινας Χατζατόγλου
ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ
ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ
ΤΜΗΜΑ ΕΙΚΑΣΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΤΕΧΝΩΝ
ΠΤΥΧΙΑΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ
Ονοματεπώνυμο φοιτήτριας: Μάκρινα Χατζατόγλου
ΑΕΜ: 273
Ο ΠΟΤΑΜΟΣ, Η ΡΟΗ, Ο ΧΡΟΝΟΣ
Η παρούσα διπλωματική εργασία διερευνά τη σχέση ποταμού, ροής και χρόνου ως ενιαίο πεδίο εικαστικής και θεωρητικής έρευνας. Η αφετηρία της είναι βιωματική, όμως ο προσανατολισμός της είναι ερευνητικός και αναστοχαστικός.
Η ιδέα της Διπλωματικής ξεκίνησε όταν πριν από μερικά χρόνια έκανα ένα ταξίδι στη Φλωρεντία, για να δω από κοντά τα έργα που γνωρίσαμε στο μάθημα στη σχολή «Τέχνη της Αναγέννησης και του Μπαρόκ». Μετά την επίσκεψή μου στην «Galleria Uffizi» κατευθύνθηκα προς το ποτάμι, τον Άρνο. Αντίκρισα ένα τεράστιο ποτάμι με ποικιλία χρωμάτων και ροών. Συνειδητοποίησα ότι εκεί βρίσκεται το θέμα της Διπλωματικής μου.
Πάντα είχα μία ιδιαίτερη σχέση με τα ποτάμια. Στη Στουτγάρδη, στα παιδικά μου χρόνια, έκανα ατέλειωτους περιπάτους στις όχθες του Neckar ονειροπολώντας. Πολλά χρόνια αργότερα, στη Φλώρινα, στη σχολή, ο Σακουλέβας έγινε ένας φίλος που μου μιλούσε με τον τρόπο που μόνο η φύση κάνει.
Αγόρασα χρώματα, παστέλ ακουαρέλας και έκανα σκίτσα με τις ροές του ποταμού. Ο στόχος ήταν να αποδοθεί η αέναη κίνηση των στιγμιαίων ροών, που μετασχηματίζονταν συνέχεια, και η αποτύπωση μιας στιγμής που θα χανόταν.
Σε ένα σημείο στον Άρνο, τα νερά έκαναν ένα μεγάλο
σπειροειδές σχήμα, που έμοιαζε με χωνευτήρι ροής, ενέργειας και χρόνου. Μου
γεννήθηκαν ερωτήματα σχετικά με το χρόνο, τη ροή και το νερό.
Πώς εμφανίστηκε η ιδέα της διπλωματικής μου κοιτώντας το νερό;
Τι γνωρίζει το νερό;
Ποια είναι η φύση του χρόνου;
“…..Έγινε όπως το σκέφτηκα. Σου μίλησε ο ποταμός. Είναι
και δικός σου φίλος, σου μιλάει.”
(Hesse, χ.χ., σελ. 88)
Οι θεωρητικές και φιλοσοφικές αναφορές επιλέγονται μόνο όταν βοηθούν πρακτικά τη δουλειά μου. Η φιλοσοφία του Βουδισμού, ότι τα πάντα είναι παροδικά και η αλλαγή είναι βασικό χαρακτηριστικό της ζωής, συνάδει με τον συνεχή μετασχηματισμό των ροών των ποταμών.
Η ιδέα του Ηράκλειτου για τη ροή με βοήθησε να βλέπω το έργο ως διαδικασία που εξελίσσεται και όχι ως κάτι στατικό (Brun, 1990). Στη ροή ενυπάρχει η σπειροειδής κίνηση. Ο συμβολισμός της περικλείει τον κύκλο της ζωής.
Από τις παρατηρήσεις του Leonardo da Vinci (Da Vinci, 2003) για το νερό, ειδικά για τις δίνες που δημιουργούνται όταν η ροή συναντά εμπόδια, προέκυψαν συγκεκριμένες επιλογές στο σχέδιο, όπως οι καμπύλες γραμμές.
Η έννοια της κυκλικότητας συνδέεται, στον Αριστοτέλη, με τη σχέση χρόνου και κίνησης, όπου ο χρόνος νοείται μέσα από τη μεταβολή που συμβαίνει στον χώρο και εντάσσεται στον κύκλο γένεσης, φθοράς και θανάτου (Αριστοτέλης, 2008).
Στη θεωρία της σχετικότητας, ο Αϊνστάιν προτείνει ότι χώρος και χρόνος δεν αποτελούν χωριστές πραγματικότητες, αλλά ένα ενιαίο χωροχρονικό συνεχές (Αϊνστάιν, 2000).
Τέλος, η θεωρία του Bachelard (1985) για το νερό ως υλικό φαντασίας και ψυχικής πυκνότητας ενίσχυσε την επιλογή μου να αντιμετωπιστεί το υδάτινο στοιχείο ταυτόχρονα ως φυσικό φαινόμενο και ως συμβολικό πεδίο.
Σημαντική επιρροή αποτέλεσε ο Γιάννης Κουνέλης, καθώς και η σχέση του με τη φαντασία ως δημιουργική δύναμη.
Αντίστοιχα, ο Leonardo da Vinci λειτούργησε ως βασική πηγή θεωρητικής και μορφολογικής κατεύθυνσης, μέσα από τα σχέδιά του για τη ροή του νερού.
Από τον Andrey Tarkovsky, και συγκεκριμένα την ταινία Stalker, αντλήθηκαν ερεθίσματα για τη σχέση νερού και χρόνου ως συνεχούς παρόντος.
Άλλοι καλλιτέχνες που επηρέασαν τη δουλειά είναι οι Paul Klee, David Hockney και Giuseppe Penone.
Μεθοδολογία και δομή έργου
Το εικαστικό έργο αποτελείται από τρεις ενότητες:
- Σκίτσα (191): μικρής κλίμακας, σε εξωτερικό χώρο
- Έργα (23): μεγαλύτερης κλίμακας, σε εσωτερικό χώρο
- Αναμνηστικά (8): μικρά έργα, σαν καρτ ποστάλ
Η εργασία οργανώνεται σε κύκλους:
παρατήρηση → σκίτσο → αναστοχασμός → σύνθεση
Το σκίτσο λειτουργεί ως αυτόνομο εργαλείο γνώσης, επιτρέποντας την άμεση καταγραφή της ροής.
Βιβλιογραφία
Bachelard, G. (1985) — Το νερό και τα όνειρα
Brun, J. (1990) — Ηράκλειτος
Da Vinci, L. (2003) — The Notebooks
Hesse — Σιντάρτα
Αϊνστάιν, Α. (2000) — Η θεωρία της σχετικότητας
Αριστοτέλης (2008) — Φυσικά
Κουνέλλης, Γ. (1990) — Λιμναία Οδύσσεια
Επιτροπή εποπτείας
Α’ Εργαστηριακός:
Κοντοσφύρης Χαρίλαος
Β’ Εργαστηριακός:
Ζωγράφος Θωμάς
Γ’ Θεωρητικός:
Βασιλείου Κωνσταντίνος
Φλώρινα, Σεπτέμβριος 2025
Η ανακοίνωση των Phantom Investigations
EP.: 3:
PHANTOM INVESTIGATIONS (Ινώ Βαρβαρίτη, Γιάννης Δελαγραμμάτικας)
Υψηλό σημείο για κάποια άλλη διαίρεση του χρόνου
Επιμέλεια: Χριστίνα Πετκοπούλου
Εγκαίνια: 20.4.2026, 19:30
Λαογραφικό Μουσείο Λέσχης Πολιτισμού Φλώρινας
Μεγάλου Αλεξάνδρου και Ι. Καραβίτη
Διάρκεια: 20.4.2026-15.5.2026
*Το έργο θα είναι προσβάσιμο κατά τις ώρες λειτουργίας του Λαογραφικού Μουσείο Λέσχης Πολιτισμού Φλώρινας, κάθε Τετάρτη 18:00-20:00 και κατόπιν ανακοινώσεων
Στο πλαίσιο του τρίτου επεισοδίου του εκθεσιακού του προγράμματος με τίτλο Η Ρίζα που Πάλλεται/The Palpitating Root, το ΦΑΝΚΑ Florina Art Residency, συνεργάζεται με το Λαογραφικό Μουσείο της Λέσχης Πολιτισμού Φλώρινας όπου από τη Δευτέρα 20 Απριλίου 2026 θα φιλοξενείται το έργο Υψηλό σημείο για κάποια άλλη διαίρεση του χρόνου (2026) των Phantom Investigations (Ινώ Βαρβαρίτη, Γιάννη Δελαγραμμάτικα) σε επιμέλεια της Χριστίνας Πετκοπούλου. Το έργο θα κατοικήσει τη μόνιμη έκθεση του εκθεσιακού χώρου του Λαογραφικού Μουσείου (Μεγάλου Αλεξάνδρου και Ι. Καραβίτη) από τη Δευτέρα, 20/4 στις 19:30 και θα είναι προσβάσιμο στο κοινό κατά τις ώρες λειτουργίας του (κάθε Τετάρτη 18:00-20:00).
Το προτζεκτ Υψηλό σημείο για κάποια άλλη διαίρεση του χρόνου είναι μια πολυμεσική εγκατάσταση που περιλαμβάνει γλυπτικό έργο και κείμενο. Οι Phantom Investigations επιχειρούν να διερευνήσουν την εννοιολογικά πλέον ανεπαρκή διάκριση «φύση/πολιτισμός» για την κατανόηση των σύγχρονων υδάτινων σωμάτων, συνδέοντας ετερογενείς ιστορικές περιπτώσεις. Η μελέτη περιλαμβάνει παράλληλα τη Μεγάλη Πλημμύρα του Μισισιπή (1927), που ανέδειξε τη δυναμική του υδάτινου στοιχείου σε πρωτοφανή κλίμακα· την πλημμύρα στον ποταμό Άρνο στη Φλωρεντία 1966, όπου η καταστροφή έργων τέχνης ανέδειξε το ποτάμι ως παράγοντα παρέμβασης στην παγκόσμια πολιτισμική κληρονομιά· και την πλημμύρα του Σακουλέβα της 29ης Ιουνίου 1928 στη Φλώρινα, η οποία κατέγραψε σε τοπική κλίμακα ένα αντίστοιχο τραυματικό γεγονός.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου